Thu tới

Ta có bài thơ Thu của Huy Cận. Bài thơ này cũng in trong tập Lửa thiêng (1940).

Ta hãy ngó qua hai câu đầu.

Hôm qua thu mới về,
Với một cành hoa gẫy.

Có bao giờ người ta chào đón mùa thu bằng “một cành hoa gẫy” không? Tôi chắc là không.

“Hoa” là hình tượng được sử dụng nhiều nhất trong thơ. “Hoa” vốn dĩ là hình tượng cao quý, tượng trưng cho cái gì đẹp đẽ. Nhưng trong Kiều, Nguyễn Du đã tặng cho “hoa” một từ mà không ai dám ngờ tới.

Tiếng sen se động giấc hòe
Bóng trăng đã xế hoa lê lại gần.

“Lê” chúng ta hay dùng là “lê bước”, một hành động có vẻ khiêng cưỡng, ngập ngừng hay “lê lết” một hành động thấp hèn, quy phục. Không có cách nào nghĩ động từ “lê” lại được dùng với chủ thể là “hoa” như vậy. Nhưng đằng này Nguyễn Du đã cho ta một bất ngờ.

Quay trở lại với Huy Cận, mùa thu bắt đầu bằng một cành hoa gẫy. Tiếp theo sẽ là gì?

Sương nặng gieo đầu tre,
Lạnh tràn theo gió đẩy.

Hai câu đầu gợi cho ta hoặc là một mùa thu tàn bạo tới nhưng cũng đồng thời nhấn mạnh một vẻ mỏng manh của cành hoa. Ngay lập tức, Sương nặng gieo đầu tre. Sương coi thế mà rất nặng. Sương nặng gieo lên đầu tre, là một hình ảnh không thể tưởng tượng nổi. Sự liên tưởng sương hẳn phải là rất dày đặc nên mới cho ra cảm giác nặng như vậy. Nặng trong cái nhẹ. Patrick Modiano từng viết trong Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối: “Các chi tiết che giấu những chi tiết khác nặng hơn rất nhiều.” Sự vật coi nhẹ mà nặng. Nhẹ che lấp cái nặng đến mức chỉ có số người ít nhìn ra. Một sự đánh lừa thị giác và cảm giác hoàn hảo.

Và ta cũng nhận ra cái lạnh. Cái lạnh đi liền với mùa thu. Gió đã đẩy cái lạnh tới. Lạnh tràn theo gió đẩy.

Thu tới trong vườn bên;
Ngợ ngàng màu cúc mới.

Bên vườn tược của ai đó, ta đã đón nhận hoa cúc thay màu áo mới. Tác giả đứng bên ngoài quan sát sự đổi thay. Như cảm giác tác giả không ảnh hưởng chút nào đến mọi sự. Chỉ có thu tới và con người trong hoàn cảnh nào mới có thể quan sát từng chi tiết một như thế. Hai câu thơ mang cho ta cảm giác thanh bình.

Đêm qua bên láng giềng
Êm tựa nhàn, thu tới

Thu bắt đầu tưởng cho ta cảm giác mãnh liệt. Nhưng không, nó êm. Điều này nhấn mạnh một lần nữa sự mỏng manh vô thường của cành hoa kia. Một cành hoa gẫy.

Cô gái nhỏ thung dung
Qua miếng vườn hoa nhỏ.
Đất nằm im dưới cỏ,
Hoa tạ màu nhớ nhung.

Đất nằm im dưới cỏ. Vâng, đây là thơ. Cái hiển nhiên nó phải vậy lại cho ra một câu thơ không thể bình thường hơn. Cũng là cỏ nhưng trong Kiều, cỏ mang một hình thức khác hẳn:

Xập xè én liệng lầu không
Cỏ lan mặt đất rêu phong dấu giày

Cũng là cỏ và đất, nó chỉ tình đầu của Kiều với Kim Trọng. Tình đầu lúc nào mà chẳng trong trẻo và đậm sâu nữa. Nên lớp rêu còn in dấu giày.

Trở lại, Hoa tạ màu nhớ nhung.
Ta có màu cúc mới và giờ là màu nhớ nhung. Ta chỉ có thể đoán chừng màu nhớ nhung này là màu gì. Với lại, sự nhớ nhung này liệu có liên quan đến cành hoa gẫy phía trên?

Hễ cái gì gẫy là một sự đứt quãng, dở dang. Mùa thu bắt đầu bằng một sự không trọn vẹn. Và giờ kết thúc bằng một nỗi nhớ.

_____

Đây là toàn bài:

Hôm qua thu mới về,
Với một cành hoa gẫy.
Sương nặng gieo đầu tre,
Lạnh tràn theo gió đẩy.

Thu tới trong vườn bên;
Ngợ ngàng màu cúc mới.
Đêm qua bên láng giềng,
Êm tựa nhàn, thu tới.

Cô gái nhỏ thung dung
Qua miếng vườn hoa nhỏ.
Đất nằm im dưới cỏ,
Hoa tạ màu nhớ nhung.

Thu tới” への3件のフィードバック

  1. Có bao giờ So đại ca nghĩ mình chọn sai nghề không? Thay vì là anh So đầu bếp, chúng ta sẽ có thầy giáo dạy văn So hoặc nhà bình giảng văn học So samaaaa :)))))))

    いいね: 2人

    1. :))))) cuộc sống mà. Chắc cái này có liên quan đến con người xã hội và con người nghề nghiệp. Nếu mà chọn lại thế nào cũng có câu hỏi tương tự, sao ko làm bếp mà lại đi bình giảng văn học?

      いいね: 2人

コメントを残す

コメントを投稿するには、以下のいずれかでログインしてください。

WordPress.com ロゴ

WordPress.com アカウントを使ってコメントしています。 ログアウト /  変更 )

Google フォト

Google アカウントを使ってコメントしています。 ログアウト /  変更 )

Twitter 画像

Twitter アカウントを使ってコメントしています。 ログアウト /  変更 )

Facebook の写真

Facebook アカウントを使ってコメントしています。 ログアウト /  変更 )

%s と連携中